Sommige mensen zeggen dat tijd alle wonden heelt. Ik zou willen dat ik dat kon geloven. Maar voor mij voelt het anders. Rouw verdwijnt niet. Het verandert alleen van vorm. Het schuift wat op, het verstopt zich soms, maar het blijft ergens in mij aanwezig.
Verlies kwam al vroeg mijn leven binnen.
Op mijn dertiende verloor ik mijn liefste vriendin en buurmeisje ook 13 jaar. We waren nog kinderen, nog zo onschuldig in het leven. Daarna volgden in mijn tiener- en twintigerjaren meer afscheid. Vrienden die kozen voor zelfdoding. Vrienden die omkwamen bij verkeersongelukken en andere noodlottige ongevallen. Mensen die werden weggenomen door ziekte. Steeds opnieuw moest ik leren loslaten, terwijl zij nog midden in het leven stonden. Misschien is dat waarom verlies voor mij nooit iets vreemds is geworden. Het is er altijd. Stil op de achtergrond. Alsof het in een hoekje van mijn hart woont, in een laadje dat ik niet altijd open durf te maken.
Maar niets bereidde mij voor op oktober 2003.
Op 20 oktober werd ik met spoed opgenomen in het ziekenhuis. Ik had ernstige pre-eclampsie (zwangerschapsvergiftiging). Dagen daarvoor voelde ik al dat er iets niet klopte. Ik probeerde het uit te leggen, te zeggen hoe ziek ik me voelde, maar ik werd niet echt gehoord door de huisarts en de huisartsenpost. Terwijl artsen vochten voor mijn leven, wist ik nog niet dat mijn zoontje al was overleden.
Op 23 oktober beviel ik van mijn eerste kindje met 35,5 weken zwangerschap. Mijn prachtige zoon. Mijn engeltje. Een geboorte die tegelijk een afscheid werd. Een moment dat in mijn hart voor altijd in tweeën is gescheurd. Je denkt dan dat je het ergste hebt meegemaakt.
Tot het leven gewoon weer verder gaat… Ik mocht daarna moeder worden van twee prachtige dochters. Zij brachten opnieuw licht in mijn leven, warmte, hoop, toekomst. Tot in 2012 mijn partner zei dat hij “klaar met ons was” en uit ons leven verdween.
Later kwam de waarheid nog harder binnen. Mijn dochters vertelden wat hen als kinderen was aangedaan. Dingen die geen enkel kind ooit zou mogen meemaken.
We vielen. Maar we bleven niet liggen. We hielden elkaar vast en werden samen sterker.
Onze veilige mannelijke haven was mijn vader. Hun opa. Mijn vader gaf mij veel meer dan alleen liefde. Als tiener gaf hij mij zijn oude spiegelreflexcamera. Daarmee leerde hij mij niet alleen fotograferen, maar vooral kijken. Echt kijken. Naar licht dat ergens doorheen valt. Naar kleine details die je anders mist. Naar mensen. Naar het leven zelf, in al zijn kwetsbaarheid en schoonheid.
Misschien is daar mijn liefde voor fotografie wel begonnen. Iedere klik van de camera werd een tastbare herinnering. Alsof ik even een stukje tijd mocht vasthouden voordat het verdween.
Misschien fotografeer ik daarom nog steeds zoveel. Omdat ik bang ben dat momenten anders zomaar verdwijnen. Omdat ik wil bewaren wat zo kostbaar is. Niet alleen in mijn hoofd of in mijn hart, maar ook op beeld. Iets wat ik kan terugzien als alles even te snel gaat.
En toen… 30 maart. Vijf over half negen. Mijn vader kreeg een hartstilstand.
Geen afscheid. Geen laatste woorden. Geen laatste foto samen. Hij was er…
en ineens niet meer.
Nu, tien jaar later, voel ik hem nog iedere dag. Bij iedere klik van mijn camera is het alsof hij nog even met mij meekijkt. Alsof hij achter mijn schouder staat, zacht aanwezig, en samen met mij door de zoeker kijkt.
Misschien is dat wel de mooiste erfenis die hij mij heeft gegeven. Dankzij hem heb ik duizenden herinneringen mogen vastleggen.
Foto’s die hij maakte. Foto’s die ik maakte. Foto’s van mensen die ik inmiddels zo ontzettend mis. Iedere foto draagt een verhaal in zich dat nooit meer opnieuw gemaakt kan worden.
Sindsdien volgden nog veel meer verliezen. Mijn ex-bonuszoon van negentien, die ondanks het einde van mijn relatie altijd een speciaal plekje in mijn hart is blijven houden.
Mijn beste vriend van negenenveertig. Mijn schoonmoeder met ALS. Dat ging heel snel. In januari hoorde wij het en in mei datzelfde jaar was ze overleden, maar wel met tijd voor afscheid, zeggen wat gezegd moest worden, dat stukje wat we vijf jaar daarvoor bij mijn vader niet kregen, dat stukje afscheid was bij haar verdrietig maar puur! Het plotselinge blijft mij pijn doen. En maakt ook deel uit van mijn complexe PTSS. Een baby van nog geen jaar oud. Familie. Vrienden. Kennissen. De oom van mijn huidige partner, die ook plotseling overleed aan een hartstilstand.
En toen, dit jaar, mijn dochter. Een longembolie met longontsteking. We waren er op tijd bij, en ze kon direct behandeld worden, maar het herstel is zwaar zeker op jonge leeftijd. Een grote klap voor zowel haar als mij als moeder. Opnieuw voelde ik hoe breekbaar en onzeker het leven eigenlijk is. Het leven geeft geen garanties.
Daarom probeer ik de dag te plukken, zo goed als ik kan. Soms lukt dat. Soms niet. Soms is alles donker. Soms juist licht. En vaak lopen die twee gewoon door elkaar heen, in dezelfde dag, in hetzelfde hart. Mijn gedachten zijn nooit echt stil.
Er is altijd wel iemand die ik mis. Maar mijn vader… Die draag ik dag en nacht met mij mee. Net als mijn zoontje.
En al die anderen die veel te vroeg uit mijn leven verdwenen. Ze wonen allemaal ergens in mij. In dat ene hart. In een hoekje. Een laatje. Een vakje dat soms onverwacht opengaat.
Door een liedje.
Een geur.
Een oude foto.
Of door een vlinder.
Ik vind troost in die kleine, onverwachte tekens die op mijn pad komen. Een koninginnenpage. Een Kolibrievlinder. Bij bijna iedereen die ik moet missen, kwam ooit zo’n bijzonder moment of teken voorbij. Misschien is het toeval. Misschien ook niet.
Voor mij voelt het als een zachte herinnering dat ze er nog altijd een beetje zijn.
Ik leg die momenten graag vast met mijn camera.
Niet om te bewijzen dat ze bestaan.
Maar omdat ze mij troost geven.
Omdat ze mij dragen op dagen dat het zwaar is.
En omdat ook dat weer een herinnering wordt.
Een nieuwe klik.
Een nieuw beeld.
Een nieuw laadje in mijn hart.
Verlies kent geen einddatum.
Liefde ook niet.
En zolang ik blijf kijken door de lens die mijn vader mij ooit gaf, blijft hij een beetje met mij meekijken.
Bij iedere klik...
